Eleonora Ludwika Motylowska
(1856-1932)

Myśli...

Na Współzałożycielkę Zgromadzenia Sług Jezusa wybrał bł. O. Honorat Koźmiński Eleonorę Motylowską. Pochodziła z warszawskiej rodziny urzędniczej o szlacheckim rodowodzie (herb: Pomian). Eleonora zdobyła staranne wykształcenie. Wychowywana bez ojca, który zmarł przed jej narodzeniem, uczyła się trudnej sztuki prowadzenia domu i spraw materialnych w zastępstwie niezaradnej życiowo matki i doświadczanych losem i nałogami braci.

Zakochana w Bogu

W 1864 r. w wieku 7 lat tuż przed świętem Matki Bożej Różańcowej, podczas Mszy św. w kościele dominikanów Eleonora doznała głębokiego przeżycia religijnego. Od tego momentu rozpoczęła intensywne życie duchowe. Jej pragnieniem stała się modlitwa adoracyjna, na którą śpieszyła, czuwając by rano nie zaspać i zdążyć na wystawienie Najświętszego Sakramentu. Po raz pierwszy przystąpiła do Komunii św. 16.06.1867 r. w kościele sióstr sakramentek. Intensywne działanie łaski w sercu Eleonory wzbudziło w niej uczucia głębokiej wdzięczności wobec Boga, pragnienie wiernego służenia Bogu oraz gorące pragnienie codziennej Komunii św. Aby je zrealizować obrała sobie za stałego spowiednika ks. Władysława Siewierskiego i pod jego kierunkiem zaczęła prowadzić systematyczną pracę wewnętrzną, polegającą na opanowywaniu wrodzonej gwałtowności, unikaniu grzechu i wdrażaniu się w nurt Bożej miłości. Praca ta wymagała od niej wiele trudu, o czym zaświadczyła słowami: Chociaż pracowałam wewnętrznie starając się nie obrazić grzechem dobrowolnym Pana Jezusa i nie utracić Komunii św., natura moja ognista, żywa, niełatwo dała się przełamać. Nieraz musiałam w ciągu tygodnia odbyć spowiedź świętą.

Założycielka

Bardzo wcześnie odkryła w sobie pragnienie służby Bogu w życiu zakonnym, marząc o klauzurze ss. wizytek. Jednak trudna sytuacja rodzinna nie pozwoliła jej na to. Bł. o. Honorat Koźmiński, którego spotkała na swej drodze za pośrednictwem znajomej tercjarki, wskazywał na konieczność realizacji powołania w ukrytym życiu zakonnym. Wskutek perswazji stałego spowiednika ks. Władysława Siewierskiego oraz matki Eleonora podjęła decyzję takiego życia dopiero po upływie 10 lat, kiedy to znowu spotkała się w konfesjonale z o. Honoratem.

8 grudnia 1884 r. została przyjęta do postulatu, 25 marca 1885 r. do nowicjatu, a 25 marca 1886 r. złożyła roczne śluby. Wówczas została wyznaczona przez Założyciela na przełożoną Zgromadzenia, którego celem była działalność apostolska i społeczna wśród stanu służebnego. Bł. o. Honorat pisał do niej: Tak dawno pragnąłem spotkać duszę, która by rozumiała wielkość tego zadania i która by całkowicie tej sprawie się poświęciła i widzę, że mi Bóg w tobie taką duszę przysyła.

W tym czasie Zgromadzenie rozwijało się podejmując w pierwszym rzędzie opiekę i działalność wśród służących, dla których zostało powołane do istnienia. M. Eleonora sama prowadziła dla nich rekolekcje i katechezę. Organizowała z pomocą sióstr, których liczba wciąż rosła, pomoc materialną, socjalną, medyczną, moralną i religijną. Formowała siostry i przygotowywała je do pracy apostolskiej wśród służących oraz do kontaktów z pracodawcami, do opieki nad dziećmi, zwłaszcza sierotami, jak również do pracy charytatywnej.

Matka Eleonora utrzymywała ścisły kontakt z Założycielem. Była jego wierną uczennicą i przekazywała siostrom duchowość franciszkańską w ukrytym życiu zakonnym, kształtując w nich ducha służby na wzór Jezusa Chrystusa i Maryi, Służebnicy Pańskiej.

Dzięki staraniom Matki Eleonory podjętym w latach 90-tych XIX w., Zgromadzenie Sług Jezusa uzyskało zatwierdzenie przez Stolicę Apostolską dekretem Kongregacji Biskupów i Zakonników z dnia 14 lipca 1908 r.

Patriotka

Matka Eleonora Motylowska poznała dwa okresy dziejów Polski: zabory i niepodległość między dwiema wojnami. Żarliwa miłość do Boga łączyła się w jej życiu z miłością do Ojczyzny. Jako dziewczynka przeżyła powstanie styczniowe i śmierć brata-powstańca. Matka, szczera patriotka, prowadziła ją do Cytadeli warszawskiej, by zobaczyła i przeżyła tragizm egzekucji Polaków. W modlitwie małej Eleonory zawsze było błaganie o niepodległość Ojczyzny.

Podjęcie powołania do ukrytego życia zakonnego nacechowane było także miłością do Ojczyzny: zrezygnowała z klauzury na rzecz pracy apostolskiej i wychowawczej wśród dziewcząt polskich. Boleśnie przeżyła strajki socjalistyczne 1905 r. jako skierowane przeciwko religijnej tradycji Polski. W czasie I wojny światowej wzywała siostry do gorącej modlitwy, ofiarowania cierpień i wyrzeczeń w intencji odzyskania niepodległości. Potem zaś jej szczerą radość z wolnej Polski zakłócały wieloletnie spory polityczne, które zaczęły się od zamordowania prezydenta Narutowicza.

Cierpiała także nad szerzącym się ateizmem, kwestionowaniem moralności chrześcijańskiej i zanikającą postawą patriotyczną Polaków. Na ile mogła, przeciwdziałała tym niedomogom, formując odpowiednio zarówno siostry, jak również wychowanki, którym przekazywała zasady patriotyczne w swoich własnych pogadankach, a także w przygotowywanych programach wychowawczych, realizowanych następnie przez siostry. Zdobyła się również na wysiłek wysłania do Wilna sióstr, urodzonych na Litwie, by w 1922 r. wzięły udział w wyborach do sejmu wileńskiego. W Testamencie zaleciła siostrom modlitwę i troskę o Ojczyznę.

Siostry podjęły Testament Matki m.in. opiekując się więźniami obozów hitlerowskich, przeciwdziałając wychowaniu socjalistycznemu w szkołach, przekazując młodzieży prawdę o najnowszych dziejach Polski. Same także ponosiły cierpienie, łącznie z więzieniem, za sprawy polskie.

Matka i apostołka

M. Założycielka prowadziła Zgromadzenie przez 48 lat z wielkim zaangażowaniem; najpierw z polecenia bł. O. Honorata, a od 1901 r. z woli Zgromadzenia, wybierana na kolejnych kapitułach generalnych. Starała się o jego rozwój duchowy, personalny i terytorialny oraz o wierność zadaniu apostolskiemu. Dostrzegała też potrzeby chwili bieżącej i dlatego włączała Zgromadzenie w konieczne prace, zwłaszcza na rzecz sierot wojennych, uciekinierów w czasie I wojny światowej i innych biednych. W okresie międzywojennym organizowała również szkoły zawodowe i kursy dokształcające. Zawsze jednak na pierwszym miejscu stawiała pracę wśród służących.

Matka Eleonora pragnęła doskonale pełnić wolę Bożą, którą pomagał jej rozpoznawać O. Honorat. Po utwierdzeniu się w powołaniu do ukrytego życia zakonnego złożyła śluby wieczyste 8 października 1893 r. Posiadała głębokiego ducha modlitwy. Wiele godzin poświęcała na adorację Pana Jezusa ukrytego w Najśw. Sakramencie. Troszczyła się także o rozwój tego ducha w Zgromadzeniu, zalecając siostrom skupienie, ciszę wśród pracy oraz troskę o czas na modlitwę. Dla sióstr była wzorem pokory, cichości, cierpliwości i posłuszeństwa, miłości Boga i służby bliźniemu. Siostry darzyła serdeczną, matczyną miłością i pełnym zaufaniem. Cnoty wyżej wymienione nie przychodziły jej łatwo. Przez gruntowną pracę nad sobą osiągnęła je w wysokim stopniu, zdaniem sióstr w heroicznym. Była żarliwą apostołką i bardzo zależało jej na wierności charyzmatowi. Matkę Najświętszą darzyła wielką czcią. Uznawała ją za najwyższą Przełożoną, Matkę i Królową Zgromadzenia.

M. Eleonora Motylowska zmarła 18 stycznia 1932 r. Jej doczesne szczątki spoczęły w Warszawie na Cmentarzu Powązkowskim, w grobowcu rodzinnym.

Pierwsze pokolenie sióstr uważało Matkę Założycielkę za świątobliwą i za Jej przyczyną wypraszało wiele łask osobistych oraz dla Zgromadzenia. E. Motylowska zostawiła w spuściźnie notatki duchowe, obfitą korespondencję, a także Testament. W nich znajdujemy zarówno odbicie jej głębokiego życia duchowego, jej miłości i wierności Bogu, Kościołowi, Ojczyźnie, jak i wołanie o tę miłość oraz o wierność charyzmatowi Zgromadzenia zarówno co do duchowości, jak i zadań apostolskich oraz sposobu realizacji życia zakonnego.

Obecnie chętnie sięgamy po spuściznę Założycielki i coraz więcej modlimy się za Jej przyczyną, ceniąc Jej wielkość ducha i wkład w tworzenie i rozwój Zgromadzenia.